Yıllık izin hakkı kaç gün, nasıl hesaplanır?

Yıllık ücretli izin, çalışanın dinlenmesi için kanunla güvence altına alınmış bir haktır. Çalışan bu haktan vazgeçemez; işveren de izni ücret ödeyerek "satın alamaz". İzin, çalışma devam ederken kullandırılmalıdır.

Bu yazıda kimin kaç gün izin hakkı olduğunu, izin günlerinin nasıl sayıldığını ve işten ayrılışta kullanılmayan izinlerin ne olacağını İş Kanunu'nun 53-60. maddeleri üzerinden anlatıyoruz.

İzne hak kazanma şartı

Çalışanın yıllık izne hak kazanması için, işe başladığı günden itibaren deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olması gerekir.

Hak, her çalışma yılı dolduğunda yeniden doğar. Örneğin 10 Şubat 2025'te işe başlayan biri, 10 Şubat 2026'da ilk yıllık izin hakkını kazanır. Bir sonraki hak 10 Şubat 2027'de doğar.

Bir yılı doldurmadan ayrılan çalışana yıllık izin ücreti ödenmez, çünkü henüz izne hak kazanılmamıştır.

Kaç gün izin hakkı var?

İzin süresi, çalışanın işyerindeki kıdemine göre belirlenir (İş Kanunu 53. madde):

Bu süreler asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz.

Yaşa bağlı kural

18 yaş ve daha küçük ile 50 yaş ve daha büyük çalışanların yıllık izin süresi 20 günden az olamaz. Örneğin 3 yıllık kıdemi olan 52 yaşındaki bir çalışan 14 değil, en az 20 gün izin kullanır.

Yer altı işleri

Yer altı işlerinde çalışanların yıllık izin süreleri, yukarıdaki sürelere 4 gün eklenerek uygulanır.

Hak kazanmada hangi süreler sayılır?

Bir yıllık çalışma süresi hesaplanırken, aynı işverenin bir veya farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir (54. madde).

Kanunun 55. maddesi ise fiilen çalışılmasa da çalışılmış gibi sayılan süreleri sayar. Başlıcaları şunlardır:

• Kaza veya hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler (kanundaki belirli bir süre sınırına kadar)
• Kadın çalışanın doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı süreler
• Yıllık ücretli izin ve yol izni süreleri
• Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri
• İşverenin verdiği diğer izinler

Bu sayılanlar, izne hak kazanma süresini kesmez.

İzin günleri nasıl sayılır?

Yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (56. madde).

Örneğin pazar günü hafta tatili olan bir işyerinde, çalışan pazartesiden başlayarak 14 günlük izin kullanırsa, aradaki pazar günleri izinden düşülmez. İzin, 14 iş günü sürer.

Cumartesi sorunu

Haftada beş gün çalışılan işyerlerinde, çalışılmayan cumartesinin izin süresinden sayılıp sayılmayacağı uygulamada tartışmalıdır. Kanun yalnızca hafta tatilini ve genel tatilleri saymaz. Bu yüzden konuyu iş sözleşmenizde veya işyeri yönetmeliğinizde açıkça yazılı bir kurala bağlamanızı öneririz.

İzin nasıl kullanılır?

Bölünerek kullanma

Yıllık izin kural olarak bölünmeden, tek seferde kullandırılır. Ancak taraflar anlaşırsa izin, biri 10 günden az olmamak üzere en fazla üç parçaya bölünebilir.

Örneğin 14 günlük izin; 10 + 2 + 2 ya da 10 + 4 şeklinde bölünebilir. 7 + 7 şeklinde bölmek ise kanuna uygun değildir.

Yol izni

Yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışan, bunu talep eder ve belgelendirirse, gidiş ve dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.

İzin ücreti

İzin ücreti, çalışan izne başlamadan önce peşin ödenir veya avans olarak verilir (57. madde). İzin süresince çalışana, normal çalışmada alacağı ücret ödenir.

İzinde başka işte çalışma yasağı

Yıllık izni sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan çalışana, o izin için ödenen ücret geri istenebilir (58. madde).

İşten ayrılışta kullanılmayan izinler

İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, çalışanın hak kazandığı ama kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücreti ödenir (59. madde). İstifa eden veya haklı nedenle çıkarılan çalışan için de bu kural geçerlidir.

Hesap, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılır:

Kullanılmayan izin ücreti = kullanılmayan gün x (aylık brüt ücret / 30)

Örneğin aylık brüt ücreti 45.000 TL olan ve 9 gün kullanılmamış izni bulunan çalışana: 9 x 1.500 = 13.500 TL brüt izin ücreti ödenir. Bu ödeme ücret niteliğindedir; SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.

Bu alacak için zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başlar ve beş yıldır.

Örnek hesaplar

Mehmet'in durumuna dikkat edin: 5. yıl "5 yıla kadar (dahil)" bandında olduğu için 14 gün alır. 20 günlük banda, 5 yılı aştığı yılın sonunda, yani 6. yılı doldurduğunda geçer.

İzin kayıtları neden önemli?

Kullanılan yıllık izinlerin yazılı belgesi (izin formu, onay kaydı) işverenin elinde olmalıdır. Bir anlaşmazlıkta, iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Belgelenemeyen izin, kullanılmamış sayılabilir ve ayrılışta ücreti ödenmek zorunda kalınabilir.

İşverenlerin ayrıca Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği uyarınca her çalışan için bir izin kayıt belgesi tutması gerekir. Bu belgede çalışanın işe giriş tarihi, izne hak kazandığı tarih ve kullandığı izinlerin başlangıç ve bitiş tarihleri yer alır.

Sık sorulan sorular

İzin yerine para ödenebilir mi?

Hayır. Çalışma sürerken yıllık izin yerine ücret ödenmesi kanuna aykırıdır ve izin kullandırılmış sayılmaz. Kullanılmayan izin ücreti yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenir.

İznin ne zaman kullanılacağına kim karar verir?

İzin dönemleri işveren tarafından, çalışanın talebi ve işin gerekleri birlikte gözetilerek belirlenir. Yüz ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği uyarınca bir izin kurulu oluşturulur. Daha küçük işyerlerinde de izin planını yılın başında yapmak, iş yoğunluğu dönemlerinde sorun çıkmasını önler.

Bildirim süresi içinde izin kullandırılabilir mi?

Hayır. İş sözleşmesinin feshinde ihbar süresi ile yıllık izin süresi iç içe giremez (59. madde). Kullanılmayan izinler ya fesihten önce kullandırılmalı ya da ücreti ödenmelidir.

Kurumsal İK'da nasıl yapılır?

Kurumsal İK, çalışanın işe giriş tarihine göre yasal izin hakkını hesaplar ve şirketinizin tanımladığı ek günleri bunun üzerine ekler. İzin talepleri çalışan panelinden gelir, onaylanan izinlerde resmi tatiller ve çalışma takviminize göre çalışılmayan günler otomatik düşülür. Hesabı kayıt olmadan denemek isterseniz ücretsiz yıllık izin hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.